Ammoniak NH3

Ammoniak is bij kamertemperatuur een gas met een karakteristieke, sterk prikkelende geur. Het gas is in zeer grote hoeveelheden (tot wel 33 massa%[3]) in water oplosbaar. Ammoniak ontstaat uit organisch afval en wordt ook uitgescheiden door de vissen via de kieuwen en uitwerpselen en urine. Afvalstoffen worden opgenomen in de biologische kringloop door nitrificerende bacteriën en door planten en algen en omgevormd tot het nagenoeg onschadelijke ammonium. Echter bij een pH waarde boven de 6.8 wordt ammonium omgezet in ammoniak en dreigt er altijd het gevaar voor een ongezonde hoge concentratie van ammoniak in het aquarium. 

Het maximaal toelaatbare gehalte ammoniak is geen vaste waarde maar afhankelijk van de pH. Ook bij een hogere temperatuur of bij te weinig zuurstof ontstaat er bij een hoge pH snel ammoniak in het water.

Bij een te hoge waarde van ammoniak in het water is het dus aangeraden om direct water te verversen om zo de ammoniak te verdunnen en om vervolgens de temperatuur een beetje te verlagen en het water te verluchten om zo de gasvorming tegen te gaan.